Aktualności

10-02-2020

‘Miłość na balu maskowym’ - wystawa

 

Tematyka miłości, uczuć, stanowiła i nadal stanowi inspirację dla pokoleń artystów, niezależnie od epoki, w której przyszło im tworzyć swe dzieła.

 

Zapraszamy zatem Państwa do zapoznania się z ekspozycją znajdującą się w Wypożyczalni (II piętro) Biblioteki naszej Akademii Muzycznej, która tym razem ukazuje różne oblicza miłości w muzyce, z motywem karnawału w tle.

 

Na najwyższej półce gabloty pokazano rękopisy muzyczne, na co dzień przechowywane w Archiwum Śląskiej Kultury Muzycznej, działającym przy Bibliotece. Kompozytorzy: Aleksander Wielhorski i Zbigniew Pruszyński, umuzycznili w nich uczucia, wyrażone słowami młodopolskiego poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera, w których nadzieja przenika się z nastrojami dekadenckimi. Następnie, dzięki materiałom umieszczonym na kolejnej półce gabloty, niepostrzeżenie przenosimy się w beztroski klimat karnawału. W świat, rodem z Commedii dell’arte wprowadza fortepianowy Karnawał op. 9 Roberta Schumanna, złożony z 21 krótkich miniatur. Jeżeli karnawał, nie można pominąć również słynnej 14-częściowej Fantazji zoologicznejKarnawału Zwierząt, jak sam określił tę kompozycję jej twórca, Camille Saint-Saёns. Tę część wystawy zamyka dzieło Ludomira Różyckiego – kompozytora związanego z grupą Młodej Polski w muzyce, a także przez krótki czas pedagoga katowickiej Akademii – manuskrypt pieśni Gwiazdy Wenecji z opery Casanova. Przemierzając karnawałowy repertuar, muzyka zaprasza nas na moment także do krainy baśni. Przenieśmy się do pełnego magii świata Czarodziejskiej miłości – baletu autorstwa hiszpańskiego kompozytora Manuela de Falli, z którego pochodzi zaprezentowany w gablocie słynny Taniec ognia. Zanim przedstawiona w utworze historia miłosna dwójki młodych ludzi, rozgrywana w świecie cygańskich obrzędów, będzie mogła mieć szczęśliwe zakończenie, para napotka na swej drodze szereg trudności.  Na stronie tytułowej przedstawionej fortepianowej wersji Tańca ognia można zobaczyć autograf pianisty i wieloletniego pedagoga naszej Uczelni – profesora Bolesława Woytowicza. Obok kompozycji M. de Falli umieszczono dwa manuskrypty pieśni o tematyce miłosnej: Usta twoje Antoniego Szafranka – pedagoga i twórcy związanego ze śląskim środowiskiem muzycznym, ze słowami poety Kazimierza Wierzyńskiego oraz kompozycję Nie wolno mi o tobie śnić z tekstem poetyckim Leona Rygiera i muzyką Jana Sztwiertni, artysty związanego ze Śląskiem Cieszyńskim.

 

Kolejna część ekspozycji przedstawia miłość w ujęciu nieco bardziej melancholijnym, zobrazowaną w utworze wokalno-instrumentalnym oraz wielkich dziełach symfonicznych. Widzimy więc nuty cyklu pieśniowego Miłość poety skomponowanego przez Roberta Schumanna. Jest to cykl szesnastu pieśni do słów jednego z najwybitniejszych liryków niemieckich epoki romantyzmu – Heinricha Heine. Obok dzieła Schumanna, wystawa ukazuje partytury utworów Gustava Mahlera, Richarda Wagnera i Richarda Straussa.

 

Skomponowane w latach 1901-1902 Adagietto z V Symfonii austriackiego kompozytora Gustava Mahlera, stanowi niezwykle emocjonalne wyznanie miłości artysty skierowane do swojej wówczas świeżo poślubionej żony – Almy i wyraża nadzieję na przyszłe szczęście zaznane u jej boku, jak się później okazało, niestety nie do końca spełnione. Popularność tej właśnie części V Symfonii sprawiła, iż Adagietto jest wykonywane jako samodzielny utwór w programach koncertowych. Dzieje Tristana i Izoldy – bohaterów legendy celtyckiej, inspirowały twórców już od czasów średniowiecznych. Niespełniona miłość rycerza Tristana do pięknej irlandzkiej księżniczki Izoldy, w XIX wieku zainspirowały niemieckiego kompozytora Richarda Wagnera, do stworzenia w 1859 roku trzyaktowego dramatu muzycznego Tristan i Izolda, w którym realizowana jest idea synkretycznego dzieła sztuki. Synkretyzm, w którym to muzyka, tekst słowny i ujęcie sceniczne przenikają się ze sobą, a całość łączy osoba twórcy dzieła. Obok wagnerowskiego dzieła, na wystawie zobaczyć można partyturę poematu symfonicznego Don Juan, skomponowanego przez późnoromantycznego kompozytora niemieckiego Richarda Straussa. Inspirację literacką, a w rezultacie psychologiczny rys głównego bohatera uwidoczniony w orkiestrowej kompozycji Straussa, stanowiły fragmenty dramatycznego tekstu Nikolausa Lenaua o tym samym, co dzieło Straussa, tytule. Pokazana na niniejszej wystawie partytura Don Juana, zawiera autograf Karola Hławiczki – pianisty, pedagoga i kompozytora, związanego ze Śląskiem Cieszyńskim.

 

Ostatnia półka gabloty, to wspomnienia z kart historii ówczesnej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Katowicach i jednoczesne… Zaproszenie do tańca. W ujęciu zarówno nieco metaforycznym, jak i tym dosłownym. Ekspozycja prezentuje bowiem fortepianową kompozycję Carla Marii von Webera pod tym właśnie tytułem, która obecnie jest często wykonywana na estradach koncertowych jako symfoniczne dzieło orkiestrowe, w instrumentacji Hectora Berlioza. Wystawa prezentuje również rękopis muzyczny Tanga autorstwa  Pawła Kalety.

 

Ostatnim elementem ekspozycji są fotografie. Widzimy zdjęcie z lat 30-tych, z balu pedagogów i studentów ówczesnego Konserwatorium  Muzycznego w Katowicach. Są także kadry z prywatnego archiwum kompozytora i profesora konserwatorium - Michała Spisaka oraz z Biblioteki katowickiej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej z lat 60-tych, które idealnie wpisują się w okraszony humorem karnawałowo-taneczny nastrój...


Biuletyn Informacji Publicznej